20. Uluslararası İstanbul Tiyatro Festivali

Emre SARI [email protected]

İstanbul Kültür Sanat Vakfı, Türkiye’nin en prestijli ve en önemli tiyatro festivalinin bu hafta açılışını gerçekleştirdi. Bu yıl 20’ncisi düzenlenen festivalde yıl yurtdışından 9, Türkiye’den 23 oyun, dans ve performanstan oluşan 32 gösteri ve 18 yan etkinlik, 25 farklı mekânda sanatseverlerle buluşturacak. Festival programında yer alan 21 yerli yapımın Türkiye prömiyeri, uluslararası  bir yapımın ise dünya prömiyeri gerçekleştiriliyor.

Kendilerini bir “sanatçılar federasyonu” olarak tanımlayan ve kuruldukları 2005 yılından bu yana ünleri dünya çapında yayılan Portekizli topluluk Teatro Praga, Zululuzu’nun prömiyerini, 19 Mayıs’ta, 20. İstanbul Tiyatro Festivali’nde yapacak.

Festivalde yer alan yerli projelerin 9’u, uluslararası projelerin ise 4’ü İstanbul Tiyatro Festivali’nin ortak yapımcılığında sahneleniyor. Bu bağlamda İKSV yeni ve nitelikli üretimler yapılabilmesi adına da işin maddi boyutunda önemli bir katkı sağlıyor.

Yeni sezon üretimlerinin durduğu, tiyatroların sezon süreci içerisinde nispeten kendini nadasa bırakıp mevcut üretimlerinin seyirciyle buluşturulabilmesi üzerine çalıştığı sakin bir dönemde, İKSV’nin hem özel hem de ödenekli tiyatrolar nezdinde yeniden üretim süreçlerini tetiklemesi, yine yoğun ve zorlu geçen günlere yol açtı tiyatrolarda…

Önemli konuklar arasında İngiliz Spymonkey ekibinin Shakespeare’in Bütün Ölümleri (The Complete Deaths), Guy Cassiers yorumuyla, Toneelhuis-Toneelgroep Amsterdam’la gerçekleştirilen Merhametliler ortak yapımı yine göze çarpan üretimler arasında. Kanada’dan misafirimiz olan Robert Lepage imzalı Ex Machina’nın Needles and Opium’u da yine festivalin en çok ses getirecek yapıtlarından biri olarak lanse ediliyor.

İKSV’nin bu yılki festivalinin yerli üretimler arasında en dikkat çeken oyunlarından bir tanesi, Metin Akpınar ile birlikte Onur Ödülü’ne de layık görülen Şahika Tekand’ın yönettiği Stüdyo Oyuncuları’nın Godot’yu Beklerken’i…

Festivalin açılış oyunu olma özelliğini de taşıyan bu Beckett klasiği festival kapsamında iki gösterim gerçekleştirdi ancak tabii sponsorlara verilen yüzlerce davetiyeden ötürü bu oyunu izleyemedim bu nedenle hakkında daha detaylı birşey yazamıyorum. Aslına bakarsanız herhalde görülmesi gereken pek çok önemli üretimi de yine benzer sebeplerden göremeyeceğim.

Neyse en azından sanata hali hazırda sponsor olabilen birileri varken onları da küstürmeyelim de, yerli üretimleri en azından sezon içerisinde takip eder bir şekilde festival sonrasında da görebiliriz.

Festivalin yerli üretimler kısmındaki en farklı ve dikkat çekici oyunlarından bir diğeri de Şermola Performans tarafından hazırlanan Mirza Metin’in yazıp yönettiği Kargalar yani Serencama Qıjıkan… Bu oyunu diğer yapımlardan ayıran birkaç özelliği var aslına bakarsanız ama en önemli noktası Kürtçe olarak ve Türkçe üst yazıyla sahnelenecek ilk yerli yapım olması. Daha önce çok sayıda önemli yapıma imza atan başarılı bir ekibin uluslararası bir festivalde üretim sunacak olması bence kayda değer bir gelişme…

Ekipte bu yıl oldukça başarılı bir sezon geçiren ve Afife Tiyatro Ödülleri’nde Yılın En Başarılı Genç Kuşak Sanatçısı,  Tiyatro Eleştirmenleri Birliği (TEB) Ödülleri Yılın Erkek Oyuncusu ve Sadri Alışık Tiyatro Ödülleri’nde ise Umut Veren Genç Oyuncu Ödülü’ne layık görülen Alan Ciwan’ı da bu kez uluslararası bir platformda izlemek mümkün olacak.

28 Mayıs’ta sona erecek festival çerçevesinde son Onur Ödülü’nün ise, Berliner Ensemble’a verileceği duyuruldu. 1949’da önemli tiyatro adamı Bertolt Brecht tarafından kurulan ve bugün çağdaş Alman tiyatrosunun tartışmasız en güçlü temsilcisi olan Berliner Ensemble topluluğunun repertuvarında Brecht’in yapıtlarının yanı sıra Shakespeare, Schiller ve Büchner gibi tiyatro tarihinin önde gelen yazarlarının eserleri de yer alıyor. Dünyanın en önemli tiyatro topluluklarından Berliner Ensemble ile çalışan dünya çapındaki yönetmenler arasında Heiner Müller, Peter Stein, Luc Bondy, Claus Peymann ve Robert Wilson gibi isimler bulunuyor.

Sezon sonunun yaklaştığı, üretimlerin yavaşladığı, tatil planlarının yapıldığı dönemde dolu dolu bir Mayıs ayı tiyatroseverleri bekliyor olacak. Umudumuz daha da büyümesi ve daha da geniş kitlelerin nitelikli üretimlere daha fazla ulaşabilmesi yönünde…

Ama biraz daha yol var gibi görünüyor…