Hal esnafı dertli

Son günlerde yaşanan olumsuz hava şartları hal esnafının işini zorlaştırıyor. Edirne Belediyesi Hal Müdürlüğünde görüşlerini aldığımız hal esnafı, olumsuz hava şartları ve ihracatın çok az olması nedeniyle yaşanan fiyat artışlarının hem esnafı hem de halkı mağdur ettiğini belirtti. Sebze ve meyvelerin hale ulaşımının zorlandığı olumsuz hava şartlarında kaya ambar gibi yerlerdeki esnafların fırsatçılık yaptığını belirten Edirne Belediyesi Hal Müdürlüğündeki esnaf, zor durumlarla mücadele ediyor. Hal esnaflarından Erdoğan Balcı, “400 metrekare büyüklüğünde dükkanlar şehir dışına çıkarılacağı söylenmişti. Ne oldu? Her şey sümen altı edildi. Küçük esnaf korunmuyor. Canı yanan insanlar biziz” şeklinde yaşadıklarını özetledi.

 

“HAVA ŞARTLARI NEDENİYLE FİYATLAR YÜKSEK”

Edirne Belediyesi Hal Müdürlüğü esnaflarından Erdoğan Balcı, soğuk hava şartlarının sebze ve meyve fiyatlarındaki artışın en büyük nedenlerinden biri olduğunu belirterek; “2016 yılında bazı sebze ve meyvelerin üretim merkezindeki yağmur, çamur ve olumsuz hava şartlarından dolayı fiyatlar yüksek. İhracata fazla giden bir mal yok. Sebze ve Meyve üretim yerlerinde olumsuz hava şartlarından dolayı gerçekleşen az üretim fiyatların yükselmesine neden oluyor. İhracata giden ürünlerden bazıları: Limon, Nar gibi kışlık ürün dediğimiz ürünler. İhracatın az olması nedeniyle fiyatı en çok artan ürünler de domates, salatalık, sivri biber ve patlıcan. Normal seyrini koruyan ürünler patates, soğan, elma gibi ürünlerin fiyatında bir hareketlilik yok.  Ama sebze fiyatları dediğim nedenlerden dolayı fiyatları yüksek. Örneğin; soğuk hava şartlarında patatesi düşünün gündüz çok soğuk olan havaların -18’i bile bulduğu illerimiz Niğde, Kütahya, Nevşehir gibi ürünlerin yetiştiği yerler.  Bin TL ise patatesin tonu bin 200 veya bin 300 TL’ye çıkartıyor Kaya ambar gibi yerler. Bazı büyük yerler Kaya Ambar gibi esnafların fırsatçılığı nedeniyle ürünlerin üzerine 200-300 lira gibi fiyat artışı gerçekleştiriyorlar. Biz de bu ürünleri satarken kâr etmek için mecbur fiyat artışına gidiyoruz. Edirne’de patates gibi ürünlerin kilosu 1 liradan satılıyor. Bu normal bir fiyat herkes alabilir. Bunun üretim yeri Ankara Polatlı’da kilosu 50-60 kuruş, buraya geldiğinde 80 kuruş halka satıldığında 90 kuruş veya 1 lirayı buluyor. Kışlık sebzelerde Ispanak, Pırasa 2 lira. Çok normal fiyatlar bunlar. Sadece Karnıbahar Mersin ve Samsun’da üretildiği için fiyatı yüksek. Normal ama alışveriş var mı diye soracaksınız yok. Yeşillikler için bir fiyat artışı söz konusu. Dediğim gibi fiyatlardaki değişiklik üretim yerine bağlı olarak değişiyor.

 

“ESNAF DA HALK DA BİR ŞEY ALAMIYOR”

Erdoğan Balcı, soğuk havalar nedeniyle sebze ve meyve satan esnafın alış veriş yapamadığını belirterek; “Bakın bugün Cuma, hava şartlarından dolayı kimse pazarda sebze ve meyve tezgahını açamadı. Sadece resmi kurumlar açık. Yetkililer havaların daha da düşeceğini söylüyorlar. Ne yapacağız? Nasıl gidecek böyle bilmiyorum. Isıtıcıları yakıp içeride oturacağız. İnternetten takip ettiğimiz gibi 5-6 gün daha havalar soğuk olacağı söyleniyor. Bizim de bu havada bir yerden mal alma gibi şansımız yok. Eğer mal getirmeye kalkacak olursak malları bindirirken, aktarırken dondururuz  ve doğal olarak zarar vermiş oluruz. Bizim satışlar aksine daha da düşüyor. Gezinti yok, gezinen yok, vatandaş yok. Esnaf da Halk da bir şey alamıyor. Sadece kendisini soğuktan koruyan ürünler Lahana ve kuru soğandır. Açıp satma şansımız var” dedi.

 

“AVM’LER ESNAFI BİTİRDİ”

Balcı, AVM ve Süpermarketlerin esnafı ve esnaflığı bitirdiğini belirterek; “Edirne’de hangi market, süpermarket veya manav hale gelip mal alıyor. Ancak şartlar hava nedeniyle dışarı çıkamayanlar eksiklikleri gidermek için hale geliyor. Onun haricinde kimsenin hale faydası yok. AVM’deki ve süpermarketler hiçbir şekilde gelip bizden mal almıyor. Malı bırakın çöp bile almazlar. Vatandaşlar otoparkı olan, sıcak ortamlarda gezip mal almayı tercih ediyorlar. Manav, kasap eskilerde kaldı. Bu AVM’ler çoğu meslek grubunu bitirmiş durumda. Ticaret serbest denildiği için bu tarz yerlerde ne belediyenin ne vergicilerin ve de hiçbir yetkilinin denetimi söz konusu değil. Parası olduğu için istediği yerde malını satar.

 

“KÜÇÜK ESNAF KORUNMUYOR. BİZE SAHİP ÇIKILSIN”

Balcı, yetkililerden hal esnafına sahip çıkmasını, sorunlarına çare bulunmasını talep ediyor.

Yaşanılan sorunlara karşılık verilen sözlerin tutulmadığını küçük esnafı korunmadığını belirten Balcı; “Biz mal getirmek için insanların istedikleri ürünlere daha rahat ulaşabilmesi için 40 yere başvuru yapıp 40 belge tamamlıyoruz. Vergimizi, aidatımızı vs. ne varsa ödememiz gerekenleri gününde yapıyoruz. Bu belgeler ve gerekli evraklar olmazsa biz malı zaten geçiremeyiz. Biz künyeleri yaptığımız halde resmi kayıtlardan geçiyor.  Künyeyi almazsak çok büyük cezalar bizi bekliyor. Geçen sene 1 kamyon malda künye almadığımız için 13-14 bin lira zarar çıkıyor. Bize sahip çıkılmasını isteriz. Devletin, Belediye yetkililerin gelip bizim derdimizi dinlenilmesini istiyoruz. Bizim bu işte muhatabınız yok. Cezaya geldiğinde cezayı almayı biliyorlar. İtilip kalkılmışız biz. Biz hal miyiz? İstanbul’daki hal 20 milyon kişiye hitap ediyor. Biz Edirne’de tüketilen sebze meyvenin yüzde 10’ununa intikal ediyoruz. Geçen sene 50 bin lira yatırıp bu sene 40 bin lira yatırdığında bize hesap soruyorlar ‘neden azalma var?’ 8 tane adam çalıştırıyorum. Bağrımız yanık ama kime anlatacaksın derdini?  Büyük AVM’ler ve marketler sezon sonunda araba değiştirince KDV’yi vergiden düş. Vergi de verdikleri yok. Kâğıt üstünde hep hikaye. Bunların devlete katkı sağladıklarını düşünmüyorum. 8 tane temizlikçi, 10 tane güvenlik görevlisi çalıştırıyorum diye istihdam sağladık diyemezler. Bu devletin yanlışı bence. 400 metrekare büyüklüğünde dükkanlar şehir dışına çıkarılacağı söylendi Ne oldu? Örtüldü. Her şey sümen altı edindi. Küçük esnaf korunmuyor. Canı yanan insanlar biziz” ifadelerini kullandı.