Edirne’de uzun süredir restorasyonu süren Selimiye Camii’nin tavan süslemelerinin aslına uygun yapılmadığı iddiaları tartışma yarattı.
Şehir plancısı Namık Kemal Döleneken, yanlış uygulamaların devam etmesi halinde caminin UNESCO Dünya Miras Listesi’nden çıkarılma riski bulunduğunu açıkladı.
Döleneken, özellikle tavan süslemelerinin özgün dokusuna uygun biçimde yenilenmemesinin uluslararası koruma kriterlerini ihlal edebileceğini vurgulayarak, “Tavan süslemeleri aslına uygun yapılmazsa bu durum UNESCO listesinden çıkarılmaya kadar gidebilir” dedi.
MESLEKTAŞLARIMIZ AĞIR ELEŞTİRİ DE BULUDU
2007-2011 yılları arasında Selimiye Alan Başkanlığını görevini üstlenmiş, UNESCO Dünya Mirası başvurusuna başından sonuna emek vermiş bir kişi olarak yaptığından bahseden Döleneken, “Selimiye Camii restorasyonu bitme noktasına gelmişken bilim çevrelerinde ve kültürel miras alanında çalışan meslek gruplarında yoğun tartışmalara neden oldu. Bu tartışma özellikle ana kubbede onaylı projesine uygun olarak bitirilmiş bulunan bezemeler yerine yapılması düşünülen kalem işi ve hatlar üzerinde yoğunlaştı ve yaygın tepkilere neden oldu.Teknik tabirle ‘Selimiye Camii yazı-tezyinat alanlarının ve bilhassa ana kubbe tezyinatının değiştirilmesi’ olarak tanımlanan sorun şu anda birçok meslektaşımız tarafından ağır eleştirilere muhatap olmaktadır.
Öncelikle bir konunun altını önemle çizmek istiyorum. Selimiye Camii Külliyesi 27 Haziran 2011’den beri sadece Edirne’nin hatta sadece ülkemizin değil, tüm insanlığın ortak değeridir. Bu nedenle korunması ve sonsuza kadar yaşatılması tüm insanlığın ortak sorumluluğudur.
Selimiye konusu asla siyaset malzemesi yapılmamalıdır. Hatta siyasetin görevlendirdiği bürokratların da böylesi önemli bir tartışmada sorunu büyüten tarafta olmaması gerekir.” Dedi.
SELİMİYE’YE SAYG DUYMAK GEREKİR
Selimiye’ye saygı duymak, onunla ilgili her tartışmayı ve itirazı ciddiye almak zorundayız. Çünkü yapılacak bir hatanın telafisi mümkün olmayan sonuçları olabilir diyen Döleneken, “Bu basın toplantısını yaparken, koruma kurullarında, vakıflarda, bilim kurullarında hatta yüklenici tarafında görev yapan, yapılması düşünülen işleme karşı olan uzman dostlarımızın da duygularını dile getirdiğimi biliyorum.
UNESCO Dünya Mirası başvuru dosyasında ve Dünya Miras Komitesi kararında Selimiye Camii Külliyesi’nin birçok istisnai özelliği içinde kubbesi de geniş şekilde yer almıştır. UNESCO Dünya Mirası onayı da bu veriler üzerinden yapılmıştır. Bu özelliklere müdahale edilmesi ve değiştirilmesinin Selimiye’nin evrensel değerini etkileyip etkilemeyeceğinin UNESCO dünya mirası uzmanları ile birlikte değerlendirilmesi ve kararın bu doğrultuda verilmesi esastır. Nitekim ICOMOS Türkiye de bir bildiri yayınlayarak uyarı görevini yapmıştır.”
Anlaşıldığı kadar bitirilmiş bulunan kubbe bezemelerinin değiştirilmesini talep eden hat sanatçıları Selimiye Camii’nin UNESCO Dünya Mirası olduğunu dikkate almaksızın bir öneri geliştirmişler ve ısrarla karar haline getirilmesini sağlamışlardır.” Diye ifade etti.
UNESCO İLE İNATLAŞILMAZ
Döleneken, “Bilinmelidir ki son dönemlerde Ülkemizin UNESCO’daki olumlu imajı bu tür inatlaşma ve tek boyutlu düşünme sonucu ortaya çıkan uygulamalar nedeniyle zora girmektedir. Birkaç kişiyi mutlu etmek uğruna Türkiye’nin uluslararası saygınlığını zedeleyecek uygulamalardan uzak durmamızı öneririm.
Selimiye Camii Külliyesi Alan Yönetimi Danışma Kurulu ve Eşgüdüm Denetleme Kurulu ivedilikle toplanarak bu sorunda dahil olmak üzere öneriler geliştirmeli, Alan Yönetim Planını bu sorunları da değerlendirerek güncellemelidir. Bununla birlikte UNESCO Dünya Miras Merkezi ile iletişime geçilerek yapılması düşünülen uygulamalar tüm boyutlarıyla tartışılarak değerlendirilmeli ve mutabakat sağlanmalıdır.
Böylesi önemli bir müdahaleyi yaparsak sonuçları neler olabilir?
UNESCO Dünya Miras Merkezi için hazırlanacak yıllık raporlarda konunun yer alması, şikayet başvurusu veya yerinde denetleme sonucu tespit edilmesi durumunda öncelikle bilgi verilmediği ve iş birliği yapılmadığı için eleştiri gelecektir.
Yapılan restorasyonun uymamız gereken taraf olduğumuz uluslararası anlaşmalar, UNESCO ve ICOMOS tarafından kararlaştırılmış belgelere uygunluğu incelenecektir.
Belgelenemeyen tüm uygulamalar gibi bu uygulamanın da kabul görmeyeceği ve istisnai evrensel değerin olumsuz etkilendiği kararına varılacağı kuvvetle muhtemeldir.” İfadelerine yer verdi.
OLUMSUZ KARAR VERİLEBİLİR
Bu durumda belgelenmiş, yerinde bulguları olan desenlerin görmüş olduğu zarar geri dönülemeceğini dile getiren Döleneken, “Değilse eski haline dönüştürülmesi istenecektir. Şayet tahribat geri dönülemez sonuçlar yaratmışsa bir dizi olumsuz karar alınabilecektir:
Geri dönüşü olan bir durum ise tehlike altındaki dünya mirası ilan edilebilir. Düzeltilemeyecek hata tespiti halinde Dünya Miras Listesinden çıkarılma süreci başlayabilir.
50 Yıllık meslek yaşamımın son 20 yılını Türkiye ve Dünyanın farklı köşelerinde UNESCO Dünya Mirası çalışmalarını yürütmüş, eğitimini vermiş bir uzman ve UNESCO Dünya Miras Komitesi Toplantısında Selimiye’yi koruma taahhüdü vermiş bir alan başkanı olarak bu uyarıları yapmayı bir yurttaşlık görevi sayıyorum.” Diye konuştu.
HABER: MERT SOYLU
