Tarihi çarşının bir kitabesi yok

Tarihi Ali Paşa Çarşısı’nda tanıtıcı bir tabela veya bir kitabe olmaması, turizm kenti olma yolundaki Edirneli esnafı üzüyor. 6 kapısı bulunan çarşının herhangi bir noktasında yazılı tanıcı bir unsur olmaması nedeniyle, çarşıyı gezenler, hakkında herhangi bir bilgi alamadan ayrılıyor.

Osmanlı İmparatorluğu’nun 19. yüzyıla kadar olan döneminde Edirne, çarşı ve hanlar bakımından en zengin ve gelişmiş illerden biri oldu. Bu zenginliğin en önemli göstergelerinden birisi, Edirneliler’in Kapalı Çarşı olarak adlandırdığı tarihi Ali Paşa Çarşısı. Kanuni Sultan Süleyman’ın son yıllarında dört yıl kadar Sadrazamlık yapan Hersekli Semiz Ali Paşa tarafından 1569 yılında Mimar Sinan’a yaptırılan tarihi çarşının bir kitabesi veya tanıtıcı bir tabela olmaması, esnafı ve Edirneliler’i üzüyor. Ali Paşa Çarşısı Derneği Başkanı Yılmaz Sanış, bu konuda dertli. Yaklaşık 4 yıldır çarşının dernek başkanlığını yürüten Sanış, “6 tane kapısı var ama bu çarşının adını ve tarihini taşıyan tanıtıcı bir tabela yok. Turizm kenti olmak için uğraşıyoruz. Buraya gelen insanlar geziyor, nereyi gezdiklerini bilmiyorlar. Buranın bir kitabesi bile yok. Bu konuda vakıflardan yardım istiyoruz. Ali Paşa Çarşısı restore edileli yıllar oldu, ama bir tarihçesini koyduramadık” diyerek veryansın etti.

 

Çarşının tarihçesi

Ali Paşa Çarşısı, Kanuni Sultan Süleyman’ın son yıllarında dört yıl kadar Sadrazamlık yapan Hersekli Semiz Ali Paşa tarafından 1569 yılında Mimar Sinan’a yaptırıldı. Bir söylentiye göre Kırklareli’nde yapılacak bir camiye gelir temin etmek amacıyla yaptırıldığı sanılıyor. Yapılmasındaki bir maksat da kıymetli eşya satan (altın, gümüş vb.) ticaret erbabını bir çatı altında toplamak ve bu ticaret erbabının korunmasını sağlamak. Kaynaklara bakıldığında; her gece yüz adet bekçinin çarşıyı beklediğinden bahsedilmesi de söz konusu ticari ürünlerin ne kadar değerli olduğunun göstergesi. Çarşının bir özelliği de kemerlerinin kırmızı-beyaz taştan yapılmış olmasıdır. Edirne’nin ticari hayatı bakımından yerli yabancı turistlerin akınına uğrayan Alipaşa Çarşısı’nda 130 dükkan ve 6 kapı bulunmaktadır. Altı kapının ilk ikisi iki ucunda olup, ortadaki iki yöne açılır ve ortakapı olarak bilinir. Diğer ikisi de doğuya bakar. Güneyindeki kapı (İğneciler ve Balıkpazarı Kapısı) Direkler Çarşısı’na açılır. Dış duvarlar kesme taşla örülü olup üstü tuğladır. 300 m. uzunluğundadır.

29 Eylül 1992 yılında elektrik kontağından çıkan yangın sonucu çarşı harab hale gelmiştir. O dönemin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’in önayak olmasıyla çarşı 5 yıl süren onarımdan sonra 25 Kasım 1997 tarihinde tekrar hizmete açılmıştır.

Tarihçilere göre bir zamanlar bu çarşıda dükkan sahibi olmak; çok zengin ve ayrıcalıklı kişilere özgüydü. Hatta “Burada dükkan tutabilmek değme adamın karı değildi” ve “Londra’da bile böyle temiz olanı yoktu”. Yalnız, günümüzde Çarşıda altın ve gümüş gibi kıymetli eşya ticareti yapan dükkanlara çok az rastlanmaktadır. Bugün daha çok değişik ticaret erbabı mevcuttur.