Edirne Milletvekili ve Ziraat Mühendisi Ediz Ün, küresel jeopolitik gelişmelerin tarımsal üretim üzerindeki etkilerine dikkat çekerek hazırladığı soru önergesini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na sundu. Ün, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle verdiği önergede, özellikle mazot, gübre ve tarımsal plastik ürün fiyatlarındaki artışın çiftçiyi zorladığını vurguladı.
Hürmüz Boğazı krizi tarımı da etkiledi
Önergede, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrasında Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmelerin enerji ve petrokimya piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açtığına dikkat çekildi. Bu durumun tarımsal üretimin en kritik girdileri olan mazot, gübre ve plastik hammaddelerin fiyatlarını doğrudan etkilediği ifade edildi.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği verilerine göre Türkiye’de mazot fiyatlarının yüzde 58, gübre fiyatlarının yüzde 48 ila 62 arasında arttığı, tarımsal plastik ürünlerde ise yaklaşık yüzde 50 oranında fiyat yükselişi yaşandığı belirtildi.
Türkiye gıda enflasyonunda üst sıralarda
Türkiye’nin halihazırda yüksek gıda enflasyonu ile karşı karşıya olduğuna işaret eden Ün, ülkenin Avrupa ve Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ülkeleri arasında ilk sırada yer aldığına dikkat çekti. Artan girdi maliyetlerinin üretim zinciri boyunca fiyatları daha da yukarı çekmesinin beklendiği kaydedildi.
Destekler yeterli mi? Bakanlığa kritik sorular
Soru önergesinde, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın piyasa takibi kapsamında mazot, gübre ve tarımsal girdilerdeki fiyat değişimlerinin ayrıntılı olarak açıklanması istendi. Ayrıca 2026 yılı destekleme politikaları çerçevesinde verilen mazot ve gübre desteklerinin, artan maliyetler karşısında yeterli olup olmadığı da sorgulandı.
Un, desteklerin reel olarak gerileyip gerilemediğinin açıklanmasını isterken, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ek bütçe veya yeni destek düzenlemeleri konusunda bir çalışma yapılıp yapılmadığını da gündeme getirdi.
Gübre ithalatı ve üretim kapasitesi mercek altında
Önergede Türkiye’nin gübre ithalatı ve yerli üretim kapasitesi de detaylı şekilde sorgulandı. 2025 yılı itibarıyla ithalat miktarı, ödenen toplam tutar ve en fazla ithalat yapılan ülkeler hakkında bilgi talep edildi.
Ayrıca Türkiye’nin gübre üretim kapasitesinin ne kadarının kullanıldığı, üretimde yerli ve ithal hammadde oranları ile Gübretaş’ın ortağı olduğu Razi Petrokimya üzerinden Türkiye’ye sağlanan gübre tedariki de sorular arasında yer aldı.
Krizlere karşı hazırlık sorgulanıyor
Ün, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmelerin ardından Türkiye’nin tarımsal üretimde kullandığı mazot ve gübreye ilişkin bir “acil durum eylem planı” olup olmadığını da gündeme taşıdı. Tarımsal girdilerde dışa bağımlılığın azaltılmasına yönelik somut hedefler ve stratejilerin açıklanması istendi.
Ayrıca gıda enflasyonunu kontrol altına almak için alınan tedbirler, stratejik stok politikaları ve olası küresel arz daralmalarında çiftçinin üretimden çekilmesini önleyecek destek mekanizmaları da sorular arasında yer aldı.
“Diğer ülkeler çiftçisini nasıl koruyor?”
Soru önergesinde dikkat çeken bir diğer başlık ise uluslararası karşılaştırma oldu. Ün, Çin, Hindistan, ABD, Almanya ve Fransa başta olmak üzere birçok ülkede çiftçilerin küresel krizlere karşı hangi desteklerle korunduğunu sordu.
Bu kapsamda mazot ve gübre sübvansiyonları, doğrudan gelir destekleri, vergi düzenlemeleri ve stratejik stok politikalarının detaylarının açıklanması talep edildi. HABER MERKEZİ
