Edirne Milletvekili ve Ziraat Mühendisi Ediz Ün, Türkiye’de çeltik üretiminin uzun yıllardır yerinde saymasına karşın çeltik ve pirinç ithalatının hız kesmeden arttığını belirterek, üretim yerine ithalata dayalı tarım politikalarının sürdürülebilir olmadığını söyledi.
Türkiye'nin çeltik üretiminin son sekiz yıldır yaklaşık 1 milyon ton seviyesinde kaldığına dikkat çeken Ün, içinde bulunulan ekim sezonunda üreticilerin çeltik üretimine yeterli ilgiyi göstermediğini ifade etti. Türkiye İstatistik Kurumu'nun Bitkisel Üretim Birinci Tahmin verilerinde üretim artışı öngörülmesine rağmen bunun yetersiz olduğunu vurgulayan Ün, özellikle Edirne’deki gerilemenin dikkat çekici boyutlara ulaştığını kaydetti.
Çeltiğin merkezi olarak kabul edilen Edirne’de üretimin yıllardır 400 bin ton sınırını aşamadığını belirten Ün, “2019 yılında 432 bin ton olan çeltik üretimi, son altı yılda yüzde 8 azalarak 2025 yılında 399 bin tona geriledi. Türkiye’de üretilen her 10 çeltiğin yaklaşık 4’ünü karşılayan Edirne’de üretim düşerken, çeltik üretiminde ilk sıralarda yer alan Samsun aynı dönemde üretimini yüzde 34, Balıkesir ise yüzde 21 artırdı. Bu tablo, çeltiğin ana üretim merkezi olan Edirne’nin her geçen yıl üretim kaybettiğini açıkça ortaya koyuyor” dedi.
Edirne’deki gerilemenin iki temel nedeni bulunduğunu ifade eden Ün, bunların yıllardır tamamlanamayan sulama projeleri ile Bulgaristan ve Yunanistan başta olmak üzere komşu ülkelerden yapılan çeltik ve pirinç ithalatı olduğunu söyledi.
İthalattaki artışın üretimdeki durgunluktan çok daha hızlı gerçekleştiğine dikkat çeken Ün, yılın ilk dört ayında ortaya çıkan verilerin kaygı verici olduğunu belirtti. Ün, “2026 yılının ilk dört ayında gerçekleştirilen çeltik ve pirinç ithalatı, geçen yılın tamamında yapılan ithalatın yaklaşık yarısına ulaştı. Özellikle pirinç ithalatı geçen yılın aynı dönemine göre 3,4 kat arttı. Geçen yılın ilk dört ayında 29 bin ton olan çeltik ithalatı, bu yıl yüzde 239 artışla 99 bin tona yükseldi. Bu hızla devam edilmesi halinde yıl sonunda yeni bir ithalat rekoru kırılması kaçınılmaz görünüyor” değerlendirmesinde bulundu.
AKP döneminde çeltik ithalatına yaklaşık 1,3 milyar dolar, pirinç ithalatına ise 2,3 milyar dolar ödendiğini belirten Ün, mevcut tarım politikalarını eleştirerek şunları söyledi:
“Türkiye, üretimi artırmak yerine ithalata yönelen bir anlayışla yönetiliyor. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın uyguladığı politikalar sonucunda, üreticinin rekabet gücü zayıflarken ithalat her geçen yıl daha da artıyor. Bakan Yumaklı, 2023 yılında 519 bin tonla çeltik ithalat rekoru kırdı. Sayın İbrahim Yumaklı’nın görev yaptığı dönemde toplam 1,5 milyon ton eşdeğerinde çeltik ithalatı gerçekleştirildi. Bu miktar, ülkemizin yıllık çeltik üretiminin yaklaşık bir buçuk katına karşılık geliyor.”
Türkiye’nin pirinç ithalatında Uruguay’ın ilk sırada yer almasının da düşündürücü olduğunu belirten Ün, “Şimdi ki Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı ithalatı çok seviyor. Nereden bulsam nasıl alsam diye dert etmiyor. Canlı hayvan ithalatıyla gündeme gelen Uruguay aynı zamanda en fazla pirinç ithal ettiğimiz ülke konumunda. Tarım potansiyeli bu kadar yüksek olan bir ülkenin temel gıda ürünlerinde dışa bağımlı hale gelmesi kabul edilemez” dedi.
Türkiye’nin tarımda yeniden üretim odaklı bir anlayışa dönmesi gerektiğini vurgulayan Ün, çözümün ithalatta değil üretimde olduğunu ifade etti.
“Bugün sofralarımıza gelen birçok üründe ithalatın etkisini görüyoruz. Buna rağmen ne üretimde kalıcı bir artış sağlanabiliyor ne de vatandaş ucuz gıdaya ulaşabiliyor. Türkiye’nin çıkış yolu üretimdir. Çiftçinin desteklendiği, planlı üretimin teşvik edildiği ve sulama yatırımlarının hızla tamamlandığı bir tarım politikası hayata geçirilmelidir” diyen Ün, özellikle Edirne’de devam eden sulama projelerinin bir an önce tamamlanması gerektiğini söyledi.
Sulama yatırımlarının tamamlanması halinde Edirne’nin tek başına Türkiye’nin pirinç ihtiyacının önemli bölümünü karşılayabilecek potansiyele sahip olduğunu belirten Ün, “Edirne’deki sulama projeleri tamamlandığında Türkiye yalnızca kendi ihtiyacını karşılayan değil, komşu ülkelerine pirinç ihraç eden bir ülke konumuna gelebilir. Bunun için doğru planlama, üreticiyi destekleyen politikalar ve uzun vadeli bir tarım vizyonuna ihtiyaç var” ifadelerini kullandı.
HABER MERKEZİ
