Arabuluculukta 'Kazan-kazan ilkesi

Arabulucu Avukat Aylin Arıkan, yaptığı açıklamada, Ekim ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi’nden geçmesi beklenen zorunlu arabuluculuk yasası hakkında bilgi verdi.

Arabulucu Arıkan, arabuluculuğun, günümüzde dostane yollarla uyuşmazlık çözüm yöntemleri içinde en yaygın olarak bilinen ve 20’yi aşkın ülkede uygulanan uyuşmazlık çözüm yöntemi olduğunu söyledi.

Arabuluculukta kazan-kazan ilkesinin hakim olduğunu belirten Aylin Arıkan, “Mahkemedeki gibi bir taraf üzülerek ayrılmaz. Ayrıca taraflar sonuca kendileri, birlikte karar verirler. Arabuluculuk yargı yoluna göre çok daha ucuz ve hızlı bir yoldur. Dava yolunda bir günde uyuşmazlığı çözmeniz mümkün değilken, arabuluculuk yoluna başvurduğunuzda belki de aynı gün içerisinde uyuşmazlığı çözebilirsiniz. Üstelik de kaybedenin olmadığı, gönüllülük esasına dayalı bir süreçtir. Yani istediğiniz an süreçten vazgeçebilirsiniz. Anlaşmaya varılması halinde ise her iki taraf da kazanmış olacaktır. Arabulucu, bu süreçte karar veren kişi değildir. Hatta taraflara herhangi bir çözüm de önermez. Taraflar uyuşmazlığı kendileri uzlaşarak çözerler. Arabulucu, tarafların aralarındaki asıl uyuşmazlığı ve menfaatlerini tespit ederek bu konularda tartışmalarını ve çözüm bulmalarını sağlamaya çalışır. Burada taraflar kendi çözümlerini kendileri üretirler ve bunu yaparken birbirlerini anlamaya çalışırlar.” dedi.

Tüm davaların arabuluculuk kapsamında olmadığını ifade eden Arıkan, şunları söyledi: “Arabuluculuk ancak tarafların serbest iradeleriyle karar verebilecekleri konularda mümkündür. Daha açık bir ifadeyle; kamu düzenini ilgilendirmeyen ve cebri icraya elverişli konularda taraflar arabulucuya gidebilirler. Tarafların sözleşme konusu yapamayacakları konularda örneğin ceza davalarında, nüfus kaydına ilişkin davalarda veya çocukların velayetine ilişkin davalarda arabuluculuk mümkün değildir. Arabuluculuk yolunu seçtiğiniz takdirde hemen huzurdaki davadan vazgeçmiş sayılmazsınız.  Huzurdaki dava üç ayı geçmemek üzere ertelenebilecektir. Bu süre tarafların birlikte başvurusu üzerine üç aya kadar mahkeme tarafından uzatılabilir. Yargılamanın her aşamasında arabuluculuğa başvurabilirsiniz. Mahkemede 5 yıldır davanızın devam ediyor olması arabulucuya başvurmanıza engel değildir.”

Aylin Arıkan, sözlerini şöyle sürdürdü: “Arabuluculuk tamamen gizli yürütülen bir süreç. Bu gizlilik hem sürecin arabulucuda olduğu hususunda uyuşmazlığın tarafları dışındaki üçüncü kişiler bakımından geçerlidir, hem de arabulucu ve taraflar arasında geçerlidir. Arabulucunun devam eden davada tanık olarak dinlenemeyeceği, arabuluculuk esnasında arabuluculuk dolayısıyla yapılan beyan, sunulan bilgi ve belgelerin mahkemede delil olarak ileri sürülemeyeceği Kanun’la güvence altına alınmıştır. Ayrıca gizlilik yükümlülüğüne aykırı davranan arabulucunun altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılacağı Kanun’da açıkça düzenlenmiştir. Arabuluculuk gönüllük esasına dayanan bir yöntem olduğundan, tarafların kendilerinin ulaştıkları anlaşmaya da gönüllü olarak uymaları beklenir. Ancak taraflardan birinin anlaşmaya aykırı davranması ihtimaline karşı taraflar mahkemeden icra edilebilirlik şerhi talep edebilirler. Bu şerh ile varılan anlaşma ilam niteliğinde belge sayılarak icra takibine konu olabilir.”

 

“PSİKOLOJİK VE SOSYOLOJİK RİSKİ AZDIR; DAHA AZ YENİ SORUN DOĞURUR”

Arabuluculuk yoluyla yapılan anlaşmalarda sağlanan avantajlara değinen Arıkan, Dava boyunca yapmak zorunda kalacağınız tüm masraflardan (posta gideri, bilirkişi, keşif vb. masraflar, yol giderleriniz gibi) ve yargılama nedeniyle diğer işlerinizden kısıtlayıp, adliyeye ayırmak zorunda kalacağınız zamandan tasarruf etmiş olursunuz. Mahkemeye göre daha kısa sürer. Sonuç, tarafların kontrolündedir. Geleceğe bakılır, mevcut hukuki durumun değil, menfaatin korunması esastır.

Güvenirlik ve gizlilik önemlidir; taraflar mahkeme önünde konuşamayacaklarını burada rahatlıkla konuşabilirler. Psikolojik ve sosyolojik riski azdır; daha az yeni sorun doğurur. Tarafların anlaştıkları yöntem ve çözüm tarzı esastır, esnektir. Anlaşmayla çözülür; iki tarafta kazanır, tarafların sosyal ve ekonomik ilişkileri devam eder.” şeklinde konuştu.

Sürecin işleyişi hakkında bilgi veren Aylin Arıkan, sözlerini şöyle tamamladı: “Örneğin bir işçi işten atılmış olsun. Arabulucu ile uyuşmazlığını çözmek isterse; öncelikle yapacağı şey bir arabulucuya gitmek. Adliyelerde arabuluculuk merkezlerinden, eğer yok ise sulh hukuk kaleminden arabulucu listelerine ulaşır. Arabulucu ile ilk görüşmesini yaptıktan ve durumu arabuluculuk ile çözmek istediğini söyledikten sonra, arabulucu karşı tarafa yani işverene bir davet mektubu gönderir. 30 günlük bir cevap süresi verilir. Mektuba eğer görüşmelere katılmaz ise işçinin yasal hakkını mahkemede arayacağı ve arabuluculuk yönteminin iki taraf için de sağlayacağı faydalar yazılır. Zorunlu Arabuluculuk Yasası çıktığında taraflar mahkemeden önce arabulucuya gitmek zorunda olacaklar. 3 hafta içerisinde anlaşamazlar ise mahkeme yoluna gidebileceklerdir.”