Hasan Rıza heykeli dikildi

Dünyaca ünlü Şehit Ressam Hasan Rıza’nın heykeli dikildi. 1912-1913 Balkan Savaşları esnasında Karaağaç’daki atölyesinde bulunan resimlerini kurtarmak isterken Bulgar askerleri tarafından şehit edilen Ressam Hasan Rıza’nın heykeli törenle açıldı. Karaağaç’ın Lozan caddesinde bulunan heykelin açılış töreninde Edirne Valisi Günay Özdemir ile Edirne Belediye Başkanı Recep Gürkan konuşma yaptı. Açılış törenine Edirne Vali Günay Özdemir, CHP Edirne Milletvekili Erdin Bircan, 54’ncü Mekanize Piyade Tugay Komutanı Salim Afgün, Belediye Başkanı Recep Gürkan, Edirne Cumhuriyet Başsavcısı Muhammet Savran, Edirne İl Jandarma Konutanı Albay Kamuran Ersan, Edirne Şehit Aileleri Dernek Başkanı Faruk Çiftçi,  kurum müdürleri, siyasi parti, sivil toplum kuruluşu temsilcileri ve vatandaşlar katılırken, Almanya kardeş şehir Lörrach kasabası Belediye Başkanı Prof. Dr. Mahret Roaf da katıldı.

 

“atalarımızın sanata ve sanatçıya ve bütün yaşama bakış açısının yansımasıdır Hasan Rıza’nın hayatı”

Şehit Ressam Hasan Rıza’nın heykelinin açılış konuşmasını Edirne Belediye Başkanı Recep Gürkan yaptı. Gürkan konuşmasında;“Bugün 26 Mart 2017 Balkan Savaşının üzerinden tam 104 yıl geçti. 26 Mart günü bir tarafıyla da bu toprakları bize vatan yapan kahraman şehitlerimizi, ecdadımızı, atalarımız yâd ettiğimiz rahmetle, minnetle ve şükranla andığımız bir gün. Başta Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk ve vatanı için canını hiç düşünmeden bu topraklar için feda eden aziz şehitlerimizi anıyorum. 26 Mart 1913 bir tarafıyla Balkan Savaşında Edirne’nin düştüğü gün. Diğer tarafıyla da Osmanlı’nın son döneminde yetişmiş olan Asker Ressamlar ekolünün en öne temsilcisi, en güzide, en seçkin ismi Hasan Rıza’nın bu bölgede Bulgar askerlerince şehit edildiği gün. Bugün tesadüf müdür yoksa ilahi bir husus mudur bilmiyorum. Bildiğimiz ise Osmanlının, atalarımızın sanata ve sanatçıya ve bütün yaşama bakış açısının yansımasıdır Hasan Rıza’nın hayatı. Baktığınızda bir tarafıyla bir askeri okul mezunu bir asker, diğer tarafıyla Edirne’deki Mektebi Sanayi Nefize’nin bugünkü Sanat okulunu müdürü ve öğretmeni, bir diğer tarafıyla da Balkan Savaşı döneminin 1912-13’de Edirne’deki Askeri Hastanesinin de sorumlusu, yöneticisi ve müdürü ayrıca  Olağan üstü yetenekli ve becerikli bir ressam. Hasan Rıza’nın hayatına baktığımızda 93 harbi olarak bilinen 1877-78 Savaşı zamanında o dönemde çok meşhur olan Savaş ressamlarından bir İtalyan ressamı kendi isteğiyle korumalığını üstleniyor. 93 harbi boyunca korumalığını yaptığı İtalyan ressam ile ayrıca kurduğu yakın arkadaşlık ilişkileri çerçevesinde Edirne’den kalkıyor, İtalya’ya Roma’ya Viyana gidiyor ve 12 yıl burada resim eğitimi alıyor. O güçlü çizgileriyle ve fırçalarıyla hepinizin yakından tanıdığı bildiği muhteşem eserleri meydana getiriyor. En bilinenlerinden 2 tanesini saymak gerekirse biri Fatih Sultan Mehmet’in Edirnekapı’dan İstanbul’a giriş resmi. Bir diğeri ise yine Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fetih ederken gemileri karadan yürütmesine dair resim. Hasan Rıza’nın bu eserleri belediyemizin duvarlarında yer almaktadır. Belediyemizde Buna benzer Askeri Ressam ekolünün ressamlarına ait 12 tablo bulunmaktadır. Bu 12 tablodan 5 tanesi Hasan Rıza’ya aittir. Hasan Rıza’nın bu muhteşem eserlerinin bir anlamda temsilcisi, koruyucusu ve gelecek nesillere sağlam aktarılmasının sorumluluğunu üzerimizde her an hissediyoruz.  Hasan Rıza’nın 26 Mart’da Edirne’nin düştüğü gün tamamen sanatçı duygusallığıyla, sanatçı kaygısıyla, sanatçı hissiyatıyla Karaağaç’da bulunan atölyesindeki resimleri almak için giderken Bulgar Askerleri tarafından şehit edildiği gün. Savaşın sanatçı, çoluk çocuk, kadın, genç, yaşlı dinlemediğinin vahşi yüzünün çok somut bir ifadesi olsa gerek. Çok ironik bir tablo bu. Hasan Rıza’nın kaidesine ‘Savaşta resimlerini kurmak isterken şehit edildi’. Bu savaşın ne kadar acımasız, ne kadar insanlıktan yoksun ve ne kadar kazanmak uğruna her şeyi edebileceğinin vücut bulmuş veciz bir ifadesi. Edirne gibi bir medeniyetler başkenti bir kültürler mozaiğinde Hasan Rıza gibi ünü bütün dünyaya ulaşmış bir kent ressamın heykelinin olması bizim kent olarak, belediye olarak, valilik olarak siyasi partileriyle, sivil toplum örgütleriyle sanata, sanatçıya ve kültüre verdiğimiz öneminde bir yansımasıydı diye düşünüyorum. Bundan 5 gün sonra31 Mart’ta Edirne’de doğup büyümüş, İstanbul’u fetih etmiş Fatih Sultan Mehmet’in de valimiz ile beraber valiliğimizin yaptırdığı İstanbul’un fethinde kullandığı Şahi topları ve İstanbul’u fetih eden Fatih Sultan Mehmet’in heykelinin geçici yerindeki açılışını yapacağız. 1902 yılının bir tablosunun size aktararak sözlerime son vermek istiyorum. Edirne Belediye Meclisine bulunan 12 çok değerli yağlı tablodan birisi 1902 yılı Edirne Belediye Meclis üyelerinin tablosudur. Orijinal bir tablo olup 12 tane Belediye Meclis üyesi var. Bu 12 Belediye Meclis Üyesinin 6’sı Müslüman diğer 6’sı da gayrimüslim. Öyle bir kompozisyon öyle bir hoşgörü öyle bir birliktelik var bu tabloda. Bir İtalyan, bir Rum, bir Bulgar, bir ermeni, bir Musevi ve bir Romen meclis üytesdi. Böyle bir ecdadın torunlarıyız. Böyle bir kentte yaşıyoruz. Onlardan almış olduğumuz bu hoşgörü ve medeniyet bileşkesini de sonsuza dek yaşatmalıyız. Tüm şehitlerimizi rahmet ve minnet ile ararken şehit Ressam Hasan Rıza’nın heykelinin şehrimize kazandırılmasında emeği geçen başta Heykeltraş Müslüm Özcan’a fikirleriyle bize yol gösteren hocalarımıza şükranlarımız sunuyorum. dedi.

 

“BURADA SORUNSUZ BİR ŞEKİLDE BİRLİKTE YAŞAMIŞLAR”

Edirne’nin sayısız medeniyetlere ev sahipliği yaptığına değinen Vali Günay Özdemir konuşmasında; “Bugün özellikle hem 26 Mart Balkan Şehitleri Anma günü hem de Ressam Hasan Rıza’nın şehit olduğu gün olmasından dolayı bütün şehitlerimize Allah’tan rahmet diliyorum.  Edirne tarih boyunca medeniyetlerin kurulup savaşların yapıldığı bir alan olmuştur. Onun için Edirne halkı savaşlarda neler kaybedildiğini iyi biliyor. Eğer Edirne’nin sahip olduğu bu birikim kaybolmamış olsaydı birçok alanda çok daha ileride olunabilirdi. Son Osmanlı döneminde Edirne’deki nüfus yapısına baktığımızda bütün inanç ve düşüncedeki insanların ortak yaşama kültürü oluşturduğu ve bu ilişkilerin de hukuki olarak düzenlendiği bir sistem kurulmuş. Böylelikle farklı inanç ve düşüncedeki insanlar burada sorunsuz birlikte yaşamışlar. Tarih, sanat, kültür her şey birlikte oluşturulmuş. 1912 yılına gelindiğinde Edirne’de 45 bin civarında Müslüman, 40 bin civarında Rum, 9-10 bine yakın Ermeni, 10 bine yakın Yahudi ve 9 bin civarında da farklı inançlardan insanlar yaşıyordu. Bu da gösteriyor ki Edirne tarih boyunca şu anda Dünya’nın ihtiyacı olan farklı kültürlerin barış içerisinde ortak yaşadığı bir kent olmuş. Son Osmanlı döneminde özelikle Hasan Rıza başta olmak üzere verdiğimiz şehitler toplumumuzda kültürel, ekonomik ve sosyal anlamda değerlerimizin kaybına yol açmış. Bu tür heykel ve anıtlar da tarihimizi geleceğe aktarmamıza aracı olacak diye umuyorum” dedi.