MUDANYA ATEŞKES ANTLAŞMASI

ADD Edirne Şubesi Yönetim Kurulu adına Başkan Celil Özcan, Mudanya Ateşkes Anlaşmasının 95. yıl dönümünü kutladı.

 

Mudanya Mütarekesi, Kurtuluş Savaşı'nın askeri safhasını bitiren bir antlaşma.

Antlaşmanın yıldönümünde bir açıklama yapan Atatürkçü Düşünce Derneği (ADD) Yönetim Kurulu Başkanı Celil Özcan, şu bilgilere yer verdi: 

Büyük taarruzdan sonra telaşa düşen İngilizlerin isteği üzerine Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalandı (11 Ekim 1922). Görüşmelere İngiltere, Fransa, İtalya ve TBMM katılmış, Yunan temsilcileri görüşmelere katılmamıştır.Yunanistan’ı İngiltere temsil etti. TBMM’nin temsilcisi ise İsmet Paşa’dır.

Konferansa TBMM adına İsmet Paşa katılmıştır. Mudanya Ateşkesi ile Kurtuluş savaşının askeri safhası sona ermiş, politik safhası başlamıştır. Doğu Trakya ve İstanbul savaş yapılmadan kurtarılmıştır. Meriç Nehri Yunanistan ile aramızda sınır olarak kabul edilmiştir. İstanbul’un TBMM’ye devredilmesiyle Osmanlı Devleti hukuken sona ermiştir.

Büyük Taarruz ile Batı Anadolu topraklarının Yunan işgalinden kurtarılmasından sonra Türk ordusu Doğu Trakya,İstanbul ve Boğazlar bölgesine yöneldi.Doğu Trakya'da Yunan birlikleri, Çanakkale ve İzmit'te İngiliz birlikleri,İstanbul'da ise İtilâf Devletleri kuvvetleri vardı. Yunan birlikleri İzmir'e doğru sürülürken Türk birliklerinin bir bölümü Çanakkale ve İzmit'e yönelince buradaki İngiliz birlikleri ile çatışma noktasına gelindi. Bu birlikleri aşmadan Trakya'ya geçmek mümkün değildi.

İngilizler, Doğu Trakya'nın ve Boğazlar'ın Türkiye'ye verilmesini istemiyorlardı. Bu görüşü, Fransız ve İtalyan Hükümetleri desteklemediler. Hatta Çanakkale ve İzmit'te bulunan askerlerini de geri çektiler. Sonuçta İtilâf Devletleri, 23 Eylül 1922'de, askerî harekâtın durdurulması koşuluyla görüşmelerin yapılabileceğini Mustafa Kemal Paşa’ya bildirdiler. Bunun sonucu Doğu Trakya, Boğazlar ve İstanbul üzerindeki Türk haklarının bir konferansta görüşülmesi için anlaşma sağlandı. Böylece, Mudanya Ateşkes Anlaşması'na giden yol açılmış oldu.

3 Ekim 1922'de, ateşkes görüşmeleri için Türkiye, İngiltere, Fransa ve İtalya temsilcileri Mudanya'da bir araya geldiler. Bu görüşmede Türkiye'yi Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa, İngiltere'yi General Harrington, Fransa'yı General Charpy, İtalya'yı General Mombelli temsil etti. Yunanistan adına görüşmelere katılacak olan General Mazarakis ise kıyıya çıkmamış, konferans sonuna kadar kendilerini Mudanya'ya getiren gemide beklemiştir. Görüşlerini, ateşkes görüşmelerine katılan temsilcilere yazılı olarak bildirmişti.İsmet Paşa, başkanlık ettiği görüşmelerde, Doğu Trakya'nın Türklere teslim edilmesini, Boğazlar ve İstanbul'un barış antlaşması imzalanana kadar durumunun tespitini istemişti.

Bu konularda anlaşmazlık olması, toplantının gergin bir havada devam etmesine neden oluyordu. 5 Ekim'de konferansa ara verildi; İtilaf Devletleri İstanbul'a döndüler. İsmet Paşa da Bursa'ya hareket etti. Görüşmelerin çıkmaza girdiğini gören Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti, Trakya'daki düşmanı takip için İstanbul ve Çanakkale üzerinden bir askerî harekât yapmayı düşünmeye başladı. Bu arada İngiltere de gerekirse silaha başvurması için General Harrington'a talimat verdi.Böylece iki devlet yeniden savaşın eşiğine geldi. Ancak Fransızların Mustafa Kemal Paşa nezdindeki girişimleri çatışmayı önledi. 6 Ekim'de yeniden başlayan görüşmeler 11 Ekim'de ateşkes anlaşmasının imzalanmasıyla sona erdi.

11 Ekim 1922'de imzalanarak, 14-15 Ekim 1922'den itibaren yürürlüğe giren Mudanya Ateşkes Anlaşması'nın başlıca maddeleri şunlardır:

• Türk ve Yunan kuvvetleri arasındaki çatışmalar, 14-15 Ekim'den itibaren sona erecek,

• Yunan birlikleri, Doğu Trakya'dan hemen çekilmeye başlayacak ve Yunanistan on beş gün içinde burayı tamamen boşaltacak,

• Boşaltmanın tamamlanmasından sonra otuz gün içinde; Doğu Trakya, Yunan memurları tarafından İtilâf Devletleri memurları aracılığıyla Türk Hükümeti yetkililerine teslim edilecek,

• Yunanlıların terkettiği Trakya'ya, bölgenin güvenliğini sağlamak üzere 8.000 kişilik bir Türk Jandarma Birliği gönderilecek.

• Türk Silahlı Kuvvetleri, kalıcı bir barış antlaşması imzalanıncaya kadar, Doğu Trakya'ya geçmeyecek; Çanakkale ve Kocaeli bölgelerinde belirlenen çizgide duracaklar,

• Ateşkesin imzalanmasından sonra, İstanbul ve Boğazlar da Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti idaresine bırakılacak; İtilâf kuvvetleri kalıcı bir barış antlaşmasının imzalanmasına kadar İstanbul'da kalacaklardı.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti, Mudanya Ateşkes Anlaşması ile Doğu Trakya ve İstanbul'u savaşmadan kazanmış oluyordu. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı sonunda imzaladığı Mondros Ateşkes Anlaşması, Mudanya Ateşkes Anlaşması ile artık geçerliliğini kaybetti. Ateşkes anlaşmasını imzalamakla Anadolu üzerindeki emellerinden vazgeçen İngiltere, yeni Türk devletini de tanımış oluyordu. Bu antlaşmayla Kurtuluş Savaşı'nın askerî bölümü sona erdi. Artık yeni Türk devleti, milletlerarası hukukun ilkeleri içinde kısa süre öncesine kadar kendisini tanımayan, yok etmek isteyen devletlerle eşit haklara sahip, onurlu bir devlet olarak barış masasına oturacaktı. Böylece Misakı millî ile belirlenen toprakların geri alınması sağlanacaktı. Bunun hukuksal düzenlenmesi, Lozan Barış Konferansı'ndaki görüşmelerde belirlenecek ve barış antlaşmasıyla da milletlerarası güvenceye bağlanacaktı.

            Kısaca, Mudanya Ateşkes Anlaşması ileOsmanlı Devleti hukuken sona ermiştir. Doğu Trakya savaş yapılmadan kazanılmıştır. Türk diplomasisi büyük bir zafer kazanmıştır.

Bu ateşkesten sonra çalışmalar Lozan’da toplanacak barış konferansının hazırlıkları üzerine yoğunlaştırılmıştır. Artık yeni Türk Devleti uluslararası hukukun ilkeleri içinde kendini ezmek isteyenlere karşı eşit haklarla onurlu bir devlet olarak konferans masasına oturacaktı. Misak-ı Milli ile belirlenen topraklar büyük ölçüde geri alınmış, ülke bütünlüğü sağlanmıştır. Barış antlaşmasıyla da uluslararası güvenceye bağlanacaktır.

Anadolu projesinde başarılı olamaması üzerine İngiltere de Lloyd George hükümeti düşmüştür. Yunanlıların Megalo idea (Büyük Yunanistan) düşüncesi tarihe gömülmüştür. Mondros Ateşkes Antlaşması geçerli bir belge olmaktan çıkmıştır.   

Atatürkçü Düşünce Derneği Edirne Şubesi Yönetim Kurulu olarak, Yeni Türk Devletinin tanınmasını ve Misakı Millî ile belirlenen toprakların geri alınması sağlayan Mudanya Ateşkes Anlaşmasının 95. Yıl dönümünün ulusumuza kutlu olmasını diliyoruz. Son zamanlarda her ne kadar unutturulmaya çalışılsa da, bu gün bu ülkede huzur ve barış içinde bağımsız olarak yaşıyorsak bu sadece ve sadece Atatürk ve Silah arkadaşlarının canları pahasına mücadelelerinin sonucudur. Bize bu günleri sağlayan değişmez başkomutanımız Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü ve silah arkadaşlarını saygı ve minnetle anıyoruz. Işıklar içinde uyusunlar.