NAZIM HİKMET’İN POETİKASI

NAZIM HİKMET’İN POETİKASI

 

Nazım Hikmet’in poetikasını açıkladığı özel bir kitabı yoktur.Bu konuda Aziz Çalışlar tarafından hazırlanan “Sanat ve Edebiyat Üstüne” başlıklı derlemeyi, onun poetikası olarak kabul edebiliriz.Söz konusu kitabı, Nazım Hikmet’in hapishanelerden Orhan Kemal’e, Kemal Tahir’e, Abidin Dino’ya, Piraye’ye ve Mehmet Fuat’a yazdığı mektuplardan, yaptığı konuşmalardan, kendisiyle yapılan röportajlardan, Aleksandr Fevralski’nin “Nazım’dan Anılar” adlı kitabından derleyen Aziz Çalışlar, kaynakların ağırlığını yine Nazım Hikmet’in hapishanelerden yazdığı mektuplardan oluşturmuştur.

Aslında Nazım Hikmet’in hapıshanelerden yazdığı mektuplar da, şairin poetikası olarak sayılabilir.

Peki Nazım Hikmet bu deneme ve mektupları bir poetika kitabı haline getiremez miydi?Bunu yanıtlamak ne yazık ki olanaksız.Bununla birlikte yanıtlayamayacağımız bir başka soru ise, Nazım Hikmet hapishaneye düşmeseydi edebiyat ve sanata ilişkin düşüncelerini, mektupla dile getirmek istemeyeceğine göre, bağımsız denemeler olarak kaleme alır mıydı?

 

Nazım Hikmet İçerik ve Biçim Konusunda Neler Düşünüyordu?

Öncelikle, bir metodoloji meselesi olarak şu kabul edilmeli.Şekilden öze, İçeriğe değil; içerikten, özden şekle.İlk önce içerik, sonra şekil.Şeklin nasıl olacağını tayin eden şey içeriktir çünkü.Tabii bu metodoloji bakımından böyledir, yoksa şekil ve içerik bir birliktir.Ama bu birlikte, karşılıklı etkileri olmakla beraber nihai sonuç olarak tayin edici unsur içeriktir.

Nazım Hikmet’ten bu yana hiçbir şey değişmedi.Zaten Nazım Hikmet’e kadar da değişmemişti, ama birkaç kişi değiştirdiklerini, ya da değiştirebileceklerini sanıyorlardı.Yani biçimden yola çıkarak, o biçime uygun içerik yaratmak ya da kurmak!İçeriğin içerdiği maalzemelerin, herhangi bir eşgüdüm ve homojenlikten uzak anlayış içinde, onu bir çuvalın içine atarcasına rastgele kullanılması; şiirsel öyküyü yok sayıp dili kendi üzerine odaklayarak onu kendine kandırmak.

Şiirde “Su-Testi” ilişkisi yoktur.Testiye su doldurur gibi şiir yazamazsınız, yazmamanız gerekir.Çünkü testi ‘biçim’ su da ‘içerik’ değildir.Şiirin içeriği kendi testisini yapan sudur.Böyle bir şey!

 

 

 

Beni bir vedaya saklarsan ağlarım,

Beni bir rüyada unutursan dönemem,

Beni bir yalanla büyütürsen, çocuk kalırım…

 

İlk görüşte aşk, her görüşte savaş bazen birini sevmek,

İlk sana rastladıysam, artık hep ayrılığa inanırım…